Targi prowansalskie, które kochamy — nasz objazdowy szlak przez Noailles, Aix i Lourmarin
Targ jako prawdziwy przewodnik po Prowansji
Z targu możesz dowiedzieć się o miejscu więcej niż z większości muzeów. Targ to miejsce, gdzie oferuje się rzeczywistą produkcję regionu, wyraża się życie społeczne wspólnoty i gdzie przerwa między prezentacją turystyczną a codziennością mieszkańców jest najbardziej widoczna. Prowansja ma wyjątkowe targi — niektóre naprawdę niezwykłe, niektóre wyreżyserowane pod turystyczne oko i kilka operujących w interesującej przestrzeni między tymi dwoma biegunami.
Robiliśmy ten konkretny szlak — Noailles w Marsylii, targ w starym mieście w Aix, sobotni targ w Lourmarin — we wrześniu, który jest właściwym miesiącem. Letnie tłumy ustąpiły, jesienne plony przybyły (pomidory w szczytowej formie, figi, pierwsze orzechy włoskie), a wrześniowe światło sprawia, że wszystko wygląda lepiej niż jest.
Noailles, Marsylia: targ, który nie dba o to, czy jesteś
Targ Noailles — skupiony wokół Place du Marché des Capucins i rozchodzący się przez okoliczne ulice — to marsylski targ, który odkrywasz, gdy przestajesz szukać marsylskiego targu. Nie ma go w programie przewodnikowym w sposób, w jaki jest tam poranny targ rybny przy Vieux-Port. Jest bardziej surowy, głośniejszy i bardziej satysfakcjonujący.
Targ obsługuje przede wszystkim północnoafrykańskie i maghrebskie społeczności okolicznej dzielnicy Noailles, co oznacza, że produkty są inne niż lawendowo-serowa wersja Prowansji. Są ogromne ilości kuminu, ras el hanout, solonych cytryn, harissa w słoiczkach i garnczkach, ciecierzyca w różnych stanach przygotowania, pęczki kolendry i natki pietruszki po cenach, które sprawiają, że nawet najbardziej oszczędny kucharz czuje się bogaty. Są daktyle ułożone w drewnianych skrzyniach z arabskim pismem z boku i kilka odmian fig z lokalnej produkcji lepszych niż cokolwiek oznakowanego i sprzedawanego na krytych targach dalej na północy.
Sekcja rybna, w głębi, to osobny wszechświat. Połów przybywa bezpośrednio z marsylskich łodzi, a ceny są tym, co ryby powinny kosztować, a nie tym, co pobierają turystyczne stragany przy Vieux-Port. Kupujemy tu zawsze, gdy gotujemy: sar (leszcz morski), rouget (barwena), niekiedy kawałek miecznika gdy połów był dobry.
Świadomość kieszonkowców jest konieczna na tym targu — rejon Noailles to jeden z podkreślanych gorących punktów w każdym marsylskim przewodniku bezpieczeństwa, a zatłoczone warunki targowe są właśnie tym kontekstem, gdzie czujność ma znaczenie. Przednia kieszeń na wartościowe rzeczy, torba przez ramię. To nie jest powód, by unikać targu. To powód, by angażować się w niego uważnie.
Przyjedź przed 10:00. Do 11:30 najlepsze produkty są już rozebrane.
Aix-en-Provence: targ świadomy swojej piękności
Targ w Aix, skupiony wokół Place Richelme i rozciągający się wzdłuż Cours Mirabeau, jest doskonale świadomy swojej atrakcyjności. Platany, XVII-wieczne elewacje, fontanna, specyficzna jakość światła, którą Cézanne ciągle malował — wszystko to sprawia, że jest jednym z najczęściej fotografowanych otoczek targowych we Francji, a handlarze zareagowali stosownie.
To nie jest krytyka. Produkty są naprawdę dobre. Kozie sery z Luberon, tapenade od lokalnych producentów, miód z górskich uli, oliwa z oliwek z gajów Alpilles — to są prawdziwe rzeczy uprawiane lub produkowane w regionie. Targ nie jest fałszywy. Po prostu znalazł sposób na autentyczność i prezentację jednocześnie, co jest prowansalską tradycją sięgającą dalej niż przemysł turystyczny.
Używamy targu w Aix inaczej niż Noailles. W Noailles kupujemy. W Aix smakujemy i komponujemy. Stragany serowe oferują hojne degustacje; stragan z oliwkami pozwala spróbować trzech lub czterech odmian przed zakupem; producent miodu ma degustację regionalnych miodów naprawdę edukującą o zakresie jaki istnieje między lawendą a kasztanem i niekategoryzowalnymi odmianami kwiatów łąkowych z wyższego plateau.
Targ odbywa się we wtorki, czwartki i sobotnie poranki. Sobota jest najliczniejsza i najefektowna fotograficznie. Wtorek jest spokojniejszy i bardziej praktyczny. Preferujemy czwartek jeśli możliwe — spokojniejszy niż sobota, więcej straganów niż w wtorek.
Po targu: kawa w jednej z kawiarni na Cours Mirabeau, potem spacer przez uliczki starego miasta. Mniejszy sobotni targ antyków przy Palais de Justice dodaje warstwę jeśli masz czas.
Lourmarin: targ Luberon w najlepszym wydaniu
Sobotni targ w Lourmarin odbywa się w wiosce doskonale świadomej tego, czym jest — najbardziej odwiedzanej z wiosek Luberon, z zamkiem, usytuowaniem na wzgórzu i literacką historią (Albert Camus jest pochowany na wiejskim cmentarzu). Targ wypełnia główną ulicę i otaczające place w sobotnie poranki i jest kombinacją lokalnych produktów i straganów rzemieślniczych, które przechylają się bardziej ku tym ostatnim niż targ w Aix, ale zachowują wystarczająco dużo autentycznej żywności, by nagradzała wizytę.
Kozi ser od lokalnych farm to punkt startowy. Lourmarin i otaczające płaskowyże Luberon mają gęste skupisko chèvreries (producentów koziego sera), a świeże okrągłe sery, suszone odmiany i odmiany obtoczone w ziołach lub popiele z tych zakładów należą do najlepszych w Prowansji. Producenci na sobotnim targu sprzedają własny produkt bezpośrednio, co różni się od regionalnych serów kooperatywnych dostępnych w supermarketach.
Sytuacja z figami we wrześniu jest godna uwagi. Figowce Luberon produkują na skalę w późnym lecie i wczesnej jesieni, co oznacza, że targ jest tymczasowo otoczony niezwykłymi figami po cenach, które wydają się niemal fikcyjne. Czarne figi, zielone figi, miodowe figi — wrześniowy targ to najlepszy pojedynczy argument za odwiedzeniem Lourmarin w tym konkretnym miesiącu.
Po targu wino od lokalnych producentów Luberon AOC przy domainach wokół wioski ma sens jako następny przystanek. Lourmarin ma kilka domaines w krótkim spacerku od centrum wioski oferujących degustacje. Różowe wino Luberon jest mniej sławne niż Provence AOC z wybrzeża, ale w najlepszym wydaniu jest doskonałe i znacznie tańsze.
Różowe wino z tarasowym obiadem na wiejskim placu po porannym targu to właściwe zakończenie sobotiego programu Lourmarin. Rezerwuj z wyprzedzeniem na wrześniowe soboty — wioska się zapełnia.
Szlak targowy w praktyce
Wersja jednodniowa (sobota we wrześniu): Jedź do Lourmarin z Marsylii (około 1 godziny 15 minut). Przyjadź o 9:00 na targ. Wyjedź o 12:30 na obiad w wiosce. Jedź do Aix (około 45 minut) na wczesne popołudnie. Zatrzymaj się na kawę na Cours Mirabeau. Wróć do Marsylii wczesnym wieczorem.
Targ Noailles jest na marsylski poranek, nie na dzień wycieczkowy. Sobota w Noailles jest właściwie nieco spokojniejsza niż czwartek, bo harmonogram targu jest różny. Najlepiej połączyć z porannym spacerem przez Panier i obiadem gdzieś w okolicy Cours Julien.
Wersja wielodniowa: Sobotni poranek w Lourmarin, nocleg w Luberon (Gordes, Bonnieux lub gîte na wzgórzach), niedzielny poranek przejazd do Aix na targ, popołudniowy pociąg z powrotem do Marsylii. To dodaje wymiar Luberon, który zamienia szlak targowy w prawdziwy prowansalski obwód.
Praktyczne uwagi o jeździe: Droga z Marsylii do Luberon idzie całkowicie autostradą A51 aż do Pertuis, potem drogami departamentalnymi przez wzgórza. Zarezerwuj dodatkowy czas na odcinek Pertuis–Lourmarin latem i w sobotnie poranki, gdy ruch targowy Luberon tworzy korki.
Po pełny obraz targów i jedzenia w regionie nasz przewodnik po Aix szczegółowo opisuje harmonogram targów i kulturę kulinarną. Przewodnik po Luberon to punkt startowy dla wiosek. Opcje jednodniowych wycieczek z Marsylii są opisane w przewodniku po wycieczkach.
